آموزش کامل بازی حکم از صفر تا حرفه‌ای؛ با قوانین حکم چهار نفره، نحوه انتخاب حاکم و خال حکم، پخش کارت، بردن دست، امتیازدهی و اصطلاحات بازی حکم آشنا شوید.
بازی حکم چیست؟
حکم یکی از بازی‌های محبوب ورق در ایران است که معمولاً به‌صورت چهارنفره و در قالب دو تیم دونفره انجام می‌شود. برای بازی از یک دسته استاندارد ۵۲تایی استفاده می‌شود و هر بازیکن در نهایت ۱۳ کارت در اختیار خواهد داشت.
مهم‌ترین ویژگی بازی حکم وجود یک خال برتر یا همان «حکم» است. حاکم پس از دریافت کارت‌های اولیه، یکی از چهار خال دل، خشت، پیک یا گشنیز را به‌عنوان حکم انتخاب می‌کند.
هدف اصلی هر تیم این است که در یک دور بازی، زودتر از تیم مقابل ۷ دست از ۱۳ دست را به دست بیاورد.
تعداد بازیکنان در بازی حکم
رایج‌ترین نسخه حکم، حکم چهار نفره است.
در این مدل:
- ۴ بازیکن حضور دارند.
- بازیکنان به دو تیم دو نفره تقسیم می‌شوند.
- بازیکنان هر تیم روبه‌روی یکدیگر می‌نشینند.
- یک نفر به‌عنوان حاکم انتخاب می‌شود.
- حاکم خال حکم را مشخص می‌کند.
- هر بازیکن در شروع بازی ۱۳ کارت خواهد داشت.
نسخه‌های دو نفره و سه نفره نیز وجود دارند، اما قوانین و نحوه تقسیم کارت در آن‌ها با نسخه چهار نفره تفاوت‌هایی دارد.
ارزش کارت‌ها در بازی حکم
ارزش کارت‌ها از کم به زیاد به این ترتیب است:
۲ ← ۳ ← ۴ ← ۵ ← ۶ ← ۷ ← ۸ ← ۹ ← ۱۰ ← سرباز ← بی‌بی ← شاه ← آس
یعنی آس بالاترین کارت یک خال محسوب می‌شود.
اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد:
وقتی یک خال به‌عنوان حکم انتخاب می‌شود، کارت‌های آن خال نسبت به کارت‌های خال‌های دیگر برتری دارند.
برای مثال، اگر دل حکم باشد، حتی یک ۲ دل می‌تواند یک آس از خال دیگری را ببرد، البته به شرطی که بازیکنی که ۲ دل را بازی می‌کند، در آن دور مجبور به رعایت خال شروع‌شده نبوده باشد.
چهار خال در بازی حکم
در بازی حکم چهار خال اصلی وجود دارد:
♥ دل
خال قرمز
♦ خشت
خال قرمز
♣ گشنیز
خال مشکی
♠ پیک
خال مشکی
هر کدام از این چهار خال می‌تواند توسط حاکم به‌عنوان حکم انتخاب شود.
مثلاً اگر حاکم اعلام کند:
«دل حکم است»
از آن لحظه دل خال برتر بازی خواهد بود.
حاکم در بازی حکم چگونه انتخاب می‌شود؟
یکی از اولین مراحل بازی، مشخص کردن حاکم است.
روش انتخاب حاکم می‌تواند بسته به رسم جمع یا قوانین مورد توافق بازیکنان متفاوت باشد. در بسیاری از نسخه‌های رایج، با روش مشخصی حاکم تعیین می‌شود و سپس حاکم پس از دریافت کارت‌های اولیه، خال حکم را انتخاب می‌کند.
بعد از مشخص شدن حاکم، کارت‌ها بین بازیکنان تقسیم می‌شوند.
حاکم چگونه خال حکم را انتخاب می‌کند؟
این قسمت یکی از مهم‌ترین مراحل بازی حکم است.
حاکم معمولاً ابتدا ۵ کارت دریافت می‌کند و بر اساس کارت‌های خود تصمیم می‌گیرد کدام خال را حکم کند.
برای مثال فرض کنید پنج کارت شما این‌ها باشند:
- آس دل
- شاه دل
- ۹ دل
- ۴ پیک
- ۷ خشت
در این شرایط سه کارت از خال دل دارید و دو کارت مهم آن نیز آس و شاه هستند؛ بنابراین بازیکن ممکن است دل را به‌عنوان حکم انتخاب کند.
البته انتخاب حکم فقط به تعداد کارت‌های یک خال وابسته نیست و قدرت کارت‌ها، توزیع دست و شرایط بازی نیز اهمیت دارد.
نحوه پخش کارت‌ها در حکم
پس از مشخص شدن حاکم و انتخاب حکم، کارت‌ها بین بازیکنان تقسیم می‌شوند تا هر بازیکن در نهایت ۱۳ کارت داشته باشد.
در هر دور، بازیکنان یکی‌یکی کارت بازی می‌کنند و هر چهار کارت قرارگرفته روی میز یک دست یا Trick محسوب می‌شود.
هر تیمی که بتواند دست‌های بیشتری بگیرد، به هدف خود نزدیک‌تر می‌شود.
قانون مهم بازی حکم؛ باید خال را رعایت کنید
یکی از مهم‌ترین قوانین حکم این است:
اگر از خال شروع‌شده کارت دارید، باید همان خال را بازی کنید.
برای مثال اگر بازیکن اول یک کارت پیک بازی کند، بازیکن بعدی اگر پیک داشته باشد، باید یکی از کارت‌های پیک خود را بازی کند.
نمی‌تواند در حالی که پیک دارد، دل یا خشت بازی کند.
اما اگر بازیکن هیچ پیکی نداشته باشد، می‌تواند کارت دیگری بازی کند؛ در این حالت امکان استفاده از حکم برای بردن دست نیز وجود دارد.
بریدن در بازی حکم چیست؟
فرض کنید خال شروع‌شده دل است.
شما هیچ کارت دلی در دست ندارید و پیک حکم است.
در این شرایط می‌توانید یک کارت پیک بازی کنید.
به این کار اصطلاحاً بریدن گفته می‌شود.
برای مثال:
بازیکن اول: ۱۰ دل
بازیکن دوم: شاه دل
بازیکن سوم: ۳ پیک
بازیکن چهارم: آس دل
با وجود اینکه آس دل بالاترین کارت دل است، چون بازیکن سوم پیک حکم بازی کرده، ۳ پیک می‌تواند دست را ببرد؛ مگر اینکه بازیکن دیگری حکم بالاتری بازی کند.
سربُری چیست؟
گاهی یک بازیکن با کارت حکم، دست را می‌بُرد اما بازیکن بعدی نیز از خال حکم کارت دارد و می‌تواند حکم بالاتری بازی کند.
به این اتفاق معمولاً سربُری گفته می‌شود.
مثلاً:
- بازیکن اول: ۱۰ دل
- بازیکن دوم: شاه دل
- بازیکن سوم: ۳ پیک ← حکم
- بازیکن چهارم: آس پیک ← حکم
در این حالت آس پیک، ۳ پیک را می‌برد.
چه کسی برنده هر دست می‌شود؟
قانون بسیار ساده است:
اگر حکم در آن دست بازی نشده باشد:
بالاترین کارت از خال شروع‌شده برنده است.
اگر حکم بازی شده باشد:
بالاترین کارت از خال حکم برنده است.
برنده هر دست، بازی دست بعدی را شروع می‌کند.
یک مثال ساده از بردن دست
فرض کنید پیک حکم است.
بازیکن اول:
شاه دل ♥K
بازیکن دوم:
آس دل ♥A
بازیکن سوم:
۲ پیک ♠2
بازیکن چهارم:
آس دل ♥A
از آنجا که پیک حکم است، حتی ۲ پیک می‌تواند کارت‌های دل را شکست دهد.
بنابراین بازیکنی که ۲ پیک را بازی کرده، این دست را می‌برد؛ مگر اینکه بازیکن دیگری حکم بالاتری بازی کند.
چگونه در حکم برنده شویم؟
حکم فقط به شانس کارت‌ها وابسته نیست و تصمیم‌گیری و شناخت کارت‌ها نیز اهمیت زیادی دارد.
چند نکته مهم:
۱. کارت‌های بازی‌شده را به خاطر بسپارید
اگر بدانید چه کارت‌هایی از حکم قبلاً بازی شده‌اند، تصمیم‌گیری در ادامه بازی آسان‌تر می‌شود.
۲. کارت‌های حکم را بشمارید
تعداد کارت‌های حکم باقی‌مانده می‌تواند روی تصمیم‌های شما تأثیر زیادی داشته باشد. شمردن حکم‌ها یکی از تکنیک‌های رایج در استراتژی این بازی است.
۳. به بازی یارتان توجه کنید
اگر یارتان یک دست را برده است، لزوماً نباید با کارت قوی‌تر همان دست را پوشش دهید؛ گاهی بهتر است کارت ضعیف‌تری بازی کنید و کارت‌های قدرتمند خود را برای مراحل بعد نگه دارید.
۴. کارت‌های بالای حریفان را شناسایی کنید
به‌خصوص آس‌ها، شاه‌ها و کارت‌های حکم اهمیت زیادی دارند.
امتیازدهی در بازی حکم
در نسخه رایج چهار نفره، هر تیم باید تلاش کند ۷ دست از ۱۳ دست را به دست آورد.
وقتی یک تیم به هفت دست برسد، آن دور را برده است و در برخی قوانین، ادامه کارت‌ها دیگر بازی نمی‌شود.
سیستم امتیازدهی می‌تواند در جمع‌های مختلف متفاوت باشد؛ به همین دلیل بهتر است قبل از شروع بازی درباره امتیازها توافق شود.
یکی از قوانین رایج:
- برد معمولی: ۱ امتیاز
- کُت: ۲ امتیاز
- حاکم‌کُتی: در برخی قوانین ۳ امتیاز
قوانین کُت و حاکم‌کُتی ممکن است بین نسخه‌های مختلف بازی تفاوت داشته باشد.
کُت در بازی حکم چیست؟
اگر یک تیم بتواند ۷ دست اول را بدون اینکه تیم مقابل حتی یک دست بگیرد برنده شود، اصطلاحاً تیم مقابل را کُت کرده است.
در بسیاری از قوانین رایج، کُت امتیاز بیشتری نسبت به برد معمولی دارد.
حاکم‌کُتی چیست؟
در برخی قوانین، اگر تیم حاکم نتواند حتی یک دست بگیرد و تیم مقابل ۷ دست را ببرد، به این اتفاق حاکم‌کُتی گفته می‌شود.
در برخی نسخه‌ها برای این حالت امتیاز ویژه‌ای در نظر گرفته می‌شود.
اصطلاحات مهم بازی حکم
| اصطلاح | معنی |
| حاکم | بازیکنی که خال حکم را انتخاب می‌کند |
| حکم | خال برتر بازی |
| دست | هر دور چهار کارتی |
| بریدن | استفاده از حکم وقتی خال شروع‌شده را ندارید |
| سربُری | بازی کردن حکم بالاتر روی حکم حریف |
| کُت | بردن ۷ دست بدون واگذاری دست به حریف |
| حاکم‌کُتی | شکست سنگین تیم حاکم طبق قوانین رایج |
| یار | هم‌تیمی شما |
| خال | دل، خشت، پیک یا گشنیز |
۵ اشتباه رایج در بازی حکم
۱. انتخاب عجولانه حکم
صرفاً داشتن تعداد زیادی کارت از یک خال همیشه به معنی بهترین انتخاب نیست؛ ارزش کارت‌ها و ترکیب کلی دست نیز اهمیت دارد.
۲. فراموش کردن قانون رعایت خال
اگر از خال شروع‌شده کارت دارید، باید همان خال را بازی کنید.
۳. هدر دادن کارت‌های قوی
گاهی بازی کردن یک آس یا حکم قوی در یک دست غیرضروری می‌تواند منابع شما را برای دست‌های بعدی کاهش دهد.
۴. بی‌توجهی به کارت‌های بازی‌شده
حافظه و دنبال کردن کارت‌های مهم بازی‌شده می‌تواند به تصمیم‌گیری بهتر کمک کند.
۵. بازی نکردن تیمی
در حکم چهار نفره، شما تنها بازی نمی‌کنید. تصمیم‌های شما باید با وضعیت یارتان و جریان بازی هماهنگ باشد.
آیا بازی حکم فقط به شانس بستگی دارد؟
خیر. کارت‌هایی که در ابتدای بازی دریافت می‌کنید تا حدی تصادفی هستند، اما تصمیم‌گیری در طول بازی نیز اهمیت دارد.
بازیکن باید بتواند:
- کارت‌های بازی‌شده را دنبال کند.
- خال حکم را درست انتخاب کند.
- کارت‌های مهم حریف را شناسایی کند.
- از کارت‌های قوی در زمان مناسب استفاده کند.
- با یار خود هماهنگ بازی کند.
- تعداد حکم‌های باقی‌مانده را در ذهن داشته باشد.
به همین دلیل حکم ترکیبی از شانس، حافظه، تصمیم‌گیری و استراتژی است.
آموزش سریع بازی حکم در یک نگاه
اگر بخواهیم کل بازی را خیلی ساده خلاصه کنیم:
۱. چهار بازیکن در دو تیم قرار می‌گیرند.
۲. یک نفر حاکم می‌شود.
۳. حاکم کارت‌های اولیه را می‌بیند.
۴. حاکم یکی از چهار خال را به‌عنوان حکم انتخاب می‌کند.
۵. کارت‌ها کامل بین بازیکنان تقسیم می‌شوند.
۶. بازی شروع می‌شود.
۷. بازیکنان باید خال شروع‌شده را رعایت کنند.
۸. اگر خال شروع‌شده را نداشته باشند، می‌توانند حکم بزنند یا کارت دیگری بازی کنند.
۹. بالاترین حکم یا در نبود حکم، بالاترین کارت خال شروع‌شده، دست را می‌برد.
۱۰. تیمی که زودتر ۷ دست بگیرد، برنده آن دور است.
سوالات متداول درباره بازی حکم
بازی حکم چند نفره است؟
نسخه رایج بازی حکم چهار نفره است و بازیکنان به دو تیم دونفره تقسیم می‌شوند. نسخه‌های دو نفره و سه نفره نیز وجود دارد.
در حکم کدام کارت از همه قوی‌تر است؟
در هر خال، آس بالاترین کارت است؛ اما وقتی یک خال به‌عنوان حکم انتخاب شود، کارت‌های آن خال نسبت به کارت‌های خال‌های دیگر برتری دارند.
اگر خال بازی‌شده را نداشته باشیم چه کار کنیم؟
اگر خال شروع‌شده را ندارید، می‌توانید طبق قوانین رایج حکم، کارت دیگری از جمله حکم بازی کنید.
هر دور حکم چند دست دارد؟
هر بازیکن ۱۳ کارت دارد و در مجموع ۱۳ دست قابل بازی است، اما در قوانین رایج، وقتی یک تیم زودتر به ۷ دست برسد، دور تمام می‌شود.
حکم چه خال‌هایی دارد؟
چهار خال عبارت‌اند از دل، خشت، پیک و گشنیز.
جمع‌بندی
بازی حکم یکی از بازی‌های کارتی شناخته‌شده و استراتژیک ایرانی است که یادگیری قوانین پایه آن نسبتاً ساده است، اما حرفه‌ای شدن در آن نیاز به تمرین، حافظه و شناخت رفتار بازی دارد.
مهم‌ترین قوانین برای شروع عبارت‌اند از شناخت خال حکم، رعایت خال، مفهوم بریدن، شناخت ارزش کارت‌ها و رسیدن به ۷ دست.
اگر تازه می‌خواهید حکم را یاد بگیرید، بهتر است ابتدا چند دست بازی کنید تا مفهوم «خال»، «حکم»، «بریدن» و «دست گرفتن» کاملاً برایتان جا بیفتد؛ بعد می‌توانید سراغ تکنیک‌های پیشرفته‌تر مثل شمارش حکم و بازی تیمی بروید.
باباشرط را در تلگرام دنبال کنید
